Solarium nie jest zdrowe w sensie medycznym. Każda sesja oznacza ekspozycję na promieniowanie UV, które może uszkadzać DNA komórek skóry, przyspieszać jej starzenie i zwiększać ryzyko nowotworów. Nowoczesne urządzenia, w tym hybrydowe, mogą ograniczać ryzyko oparzenia, ale nie usuwają zagrożeń związanych z UV.
Dlaczego solarium budzi kontrowersje?
Solarium jest źródłem sztucznego promieniowania ultrafioletowego. Najczęściej emituje głównie UVA, a w mniejszym zakresie także UVB. UVA przenika głębiej do skóry właściwej i uszkadza włókna kolagenowe oraz elastynowe. Z czasem może to prowadzić do zmarszczek, utraty elastyczności, przesuszenia i przebarwień. UVB działa silniej na naskórek, wywołuje rumień i oparzenia, a także uczestniczy w procesach prowadzących do uszkodzeń DNA.
Opalenizna nie jest oznaką dobrego stanu skóry. To reakcja obronna organizmu na promieniowanie. Uszkodzenia wywołane przez UV kumulują się, dlatego ich skutki nie muszą być widoczne od razu. Mogą ujawnić się po latach jako fotostarzenie, zaburzenia pigmentacji lub nowotwory skóry.
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaklasyfikowała urządzenia emitujące promieniowanie UV do grupy 1 czynników rakotwórczych. Oznacza to, że ich działanie rakotwórcze u ludzi zostało potwierdzone. Ryzyko jest szczególnie istotne u osób, które zaczynają korzystać z solarium w młodym wieku i robią to regularnie.
Tradycyjne, hybrydowe i kolagenowe – czym różnią się urządzenia?
Nazwa urządzenia nie mówi jeszcze, czy emituje ono promieniowanie UV. „Hybrydowe” solarium zwykle łączy lampy UV ze światłem czerwonym, nazywanym także Beauty Light. Z kolei łóżko określane jako „kolagenowe” może emitować światło czerwone i podczerwone, ale niektóre modele łączą je również z UV. Przed zabiegiem trzeba więc sprawdzić parametry konkretnego urządzenia, a nie opierać się wyłącznie na jego nazwie.
| Cecha | Solarium tradycyjne | Solarium hybrydowe lub kolagenowe |
| Główne źródło światła | Promieniowanie UVA i czasem UVB | UV połączone ze światłem czerwonym lub podczerwonym, a w części urządzeń wyłącznie światło nie-UV |
| Cel działania | Uzyskanie opalenizny | Opalenizna i dodatkowy efekt światła czerwonego albo podczerwonego |
| Potencjalne korzyści | Zmiana koloru skóry | W przypadku światła czerwonego możliwe wsparcie procesów związanych z kondycją skóry |
| Ryzyko | Uszkodzenia UV, oparzenia, fotostarzenie i zwiększenie ryzyka nowotworów | Jeśli urządzenie emituje UV, zagrożenia pozostają, nawet gdy ryzyko oparzenia jest mniejsze |
Fotobiomodulacja wykorzystuje światło czerwone i bliską podczerwień, najczęściej w kontrolowanym zakresie długości fal. W materiałach dotyczących urządzeń kosmetycznych spotyka się przedział około 570–800 nm. Światło to nie opala, ponieważ nie działa tak jak UVA i UVB. Może natomiast wpływać na procesy zachodzące w skórze, między innymi związane z jej regeneracją i syntezą kolagenu. Wyniki badań nad tym zastosowaniem nie zmieniają jednak oceny promieniowania UV.
Jeśli hybryda emituje UV, nadal jest urządzeniem do opalania obciążonym ryzykiem. Światło czerwone nie „neutralizuje” uszkodzeń wywołanych przez UVA ani UVB i nie sprawia, że sesja staje się zdrowa.
Kto nie powinien korzystać z solarium?
Przed wizytą trzeba sprawdzić nie tylko fototyp skóry, lecz także przyjmowane leki, stan skóry i historię chorób. Bezwzględnej konsultacji lekarskiej wymagają między innymi niepokojące znamiona i przebyte nowotwory skóry. Z solarium nie powinny korzystać:
- osoby z fototypem I i II, czyli bardzo jasną skórą, która łatwo ulega oparzeniom;
- osoby z licznymi znamionami, piegami, przebarwieniami lub zmianami o niejasnym wyglądzie;
- osoby z nowotworem skóry, stanami przednowotworowymi albo silnie uszkodzoną skórą;
- kobiety w ciąży oraz osoby niepełnoletnie;
- osoby przyjmujące leki i stosujące preparaty fotouczulające, między innymi część antybiotyków, leków przeciwzapalnych, retinoidów i preparatów z dziurawca;
- osoby z aktywnymi stanami zapalnymi, świeżymi ranami, opryszczką, rozległym trądzikiem lub świeżymi bliznami;
- osoby po zabiegach zwiększających wrażliwość skóry, takich jak intensywne złuszczanie, depilacja lub zamykanie naczynek;
- osoby z chorobami przewlekłymi, w tym niektórymi chorobami serca, padaczką lub zaburzeniami reakcji na światło.
Norma PN-EN 60335-2-27 wiąże się z limitem natężenia promieniowania rumieniowego do 0,3 W/m². To techniczny limit, który ma ograniczać ryzyko przedawkowania UV i oparzenia. Nie oznacza jednak braku ryzyka nowotworowego ani bezpieczeństwa każdej sesji. Przed wejściem do kabiny można zapytać o dokumentację urządzenia, jego serwis i aktualność lamp.
Minimalizowanie ryzyka wymaga także przestrzegania podstawowych zasad:
- dobierz czas sesji do fototypu i nie wydłużaj go samodzielnie;
- nie łącz tego samego dnia opalania w solarium z opalaniem na słońcu;
- zachowaj co najmniej 48 godzin przerwy między sesjami;
- zawsze używaj certyfikowanych okularów ochronnych, ponieważ zamknięcie oczu nie chroni przed UV;
- nie stosuj przed sesją perfum, dezodorantów, olejków ani preparatów z retinolem lub kwasami;
- sprawdź, czy łóżko lub kabina zostały prawidłowo zdezynfekowane.
Jak przygotować się do wizyty?
Przygotowanie skóry nie zwiększa bezpieczeństwa promieniowania UV, ale może ograniczyć podrażnienia i niepożądane reakcje. Nie wykonuj intensywnego peelingu bezpośrednio przed sesją. Jeśli regularnie złuszczasz skórę, zaplanuj taki zabieg z wyprzedzeniem i pozwól naskórkowi się uspokoić. Skórę warto na co dzień nawilżać, jednak przed wejściem do kabiny powinna być czysta i pozbawiona produktów zapachowych.
- Zmyj makijaż i umyj skórę, a przed sesją nie używaj perfum, dezodorantu ani kosmetyków z retinolem lub kwasami.
- Zdejmij biżuterię i zegarek, a personel poinformuj o pierwszej wizycie, przerwie w opalaniu oraz przyjmowanych lekach.
- Poproś o ocenę fototypu i dobór czasu zgodnie z instrukcją urządzenia.
- Załóż okulary ochronne i po sesji nawilż skórę, pijąc także odpowiednią ilość płynów.
Najczęstsze pytania o solarium
Czy solarium dostarcza witaminy D?
Nie powinno być traktowane jako źródło witaminy D. Niektóre urządzenia emitują UVB, które może uczestniczyć w jej syntezie, ale dawka jest trudna do kontrolowania, a ryzyko uszkodzeń skóry pozostaje. Lekarze nie rekomendują solarium do uzupełniania witaminy D.
Czy rzadkie korzystanie jest bezpieczne?
Rzadkie sesje oznaczają mniejszą łączną dawkę UV niż regularne opalanie, ale nie oznaczają braku ryzyka. Uszkodzenia promieniowaniem mają charakter kumulacyjny. Nie da się też z góry przewidzieć, u kogo dana ekspozycja przyczyni się do rozwoju choroby. Jeśli po sesji pojawi się oparzenie, pęcherze albo utrzymujący się rumień, nie należy ponownie korzystać z solarium i warto skonsultować się z lekarzem.
Czy solarium leczy trądzik?
To mit. Ciemniejszy kolor skóry może chwilowo maskować zmiany, ale UV nie leczy przyczyny trądziku. Promieniowanie może nasilać przesuszenie, rogowacenie, przebarwienia i stan zapalny. Szczególnej ostrożności wymagają osoby stosujące retinoidy i inne preparaty zwiększające wrażliwość na światło.
Przed wejściem do kabiny – lista kontrolna
Jeżeli mimo ryzyka rozważasz sesję, przed wejściem sprawdź:
- czy urządzenie mieści się w limicie 0,3 W/m² i ma aktualny serwis;
- czy znasz swój fototyp oraz zalecany czas sesji;
- czy nie przyjmujesz leków ani nie stosujesz kosmetyków fotouczulających;
- czy masz okulary ochronne i czy kabina została zdezynfekowana;
- czy na skórze nie ma nowych, szybko rosnących lub zmieniających się znamion.
Najmniej ryzykownym wyborem dla uzyskania koloru skóry pozostają metody bez UV, takie jak samoopalacz. Jeśli zauważysz zmianę skórną o nieregularnym kształcie, niejednolitym kolorze lub szybko rosnącą, nie opalaj jej i skonsultuj ją z dermatologiem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W przypadku chorób skóry, przyjmowania leków fotouczulających, ciąży lub wątpliwości dotyczących znamion skonsultuj się z lekarzem.
